Ekşi Sözlük BKZ Nedir?
Hadi, bir itirafla başlayalım: Ekşi Sözlük’i ilk kez gördüğümde, ne yazık ki “BKZ”nin ne olduğunu bilmiyordum. Hani şu herkesin konuştuğu, “ekşi”deki terimlerin arasında kaybolan bir kelime gibi. Tam olarak anlamadım ama bir şeyler yazılıyor, her şeyde “BKZ” var, “hani bu ne ya?” dediğim çok olmuştur. Ama şimdilerde, BKZ bana o kadar yerleşmiş ki, neredeyse her konuşmamda “BKZ” diye bağıracak gibi hissediyorum.
Evet, şimdi oturup buna odaklanmamın zamanı geldi: Ekşi Sözlük BKZ nedir ve nasıl bu kadar popüler olmuştur? Gelin, biraz da eğlenceli bir şekilde bu soruyu yanıtlayalım.
BKZ: Kısaltmanın Hikayesi
Ekşi Sözlük’te genelde yazılan her başlığın altına “bkz.” eklenir, peki neden? Bu kısaltma “bakınız”ın bir versiyonudur. Ama bu sadece dilsel bir kısaltma değil, aynı zamanda Ekşi Sözlük’ün tamamlayıcı bir öğesidir. Kısacası, bir konuda fikir belirtirken bir başka başlığa, bir alıntıya ya da olaya atıfta bulunmak için kullanılır. Yani, birine şunu demek istiyorsunuz: “Bunu anlamadın mı? O zaman bak bakalım şuraya!”
Tabii ki, bu sadece bir anlam değil. “Bkz” Ekşi Sözlük’ün ruhunu oluşturan kısaltmaların en ünlüsüdür. Ve zamanla, gerçekten popülerleşmiş bir kültür unsuru haline gelmiştir. Ekşi Sözlük’ü bir dil gibi düşünün; bu kısaltmalar, sözlüğün “gramer”ini oluşturuyor. Eğer bir yazıda “bkz.” görüyorsanız, o yazı şüphesiz Ekşi Sözlük’ün evrenine aittir.
BKZ ve “Başlık Arasındaki İlişki”
İlk başta “bkz.” nedir, tam olarak neye hizmet eder, bunu çözmek zorlayıcı olabilir. Ama bir örnek üzerinden daha iyi anlayacağız.
Başlık: “İzmir’in hava durumu”
Açıklama: İzmir’de bir hafta boyunca devamlı yağmur yağacakmış. Gerçekten bunalım yaratıcı bir durum.
Bkz: “Fırsat bu fırsat, evde tıkılalım”
Buradaki BKZ aslında, “Fırsat bu fırsat, evde tıkılalım” başlığına yönlendiriyor. Yani her şey birbirine bağlı. Ekşi’de böyle bir ilişkiyle karşılaşırsınız. Hani sanki bir bilgi yolu, üstünden birbirini izleyen bir köprü gibi. Gerçekten düşündüğünüzde, bu sarmal ilişkiler beni şu soruya götürüyor: “Bu kadar bilgi birbirine bağlanabilir mi? Bütün bir evrenin matematiği buna dayanabilir mi?” (Evet, biraz fazla kafa yapmış olabilirim, kabul ediyorum.)
Ekşi Sözlük: Her Şeyin Kaynağı, Kafaların Çalıştığı Yer
Ekşi Sözlük’te, “bkz.” kavramı sosyal bir dokunuş. Düşünsenize, her kelime bir şekilde başka bir şeye bağlanabiliyor. Bu sadece anlamlı değil, aynı zamanda kafa karıştırıcı. Hangi başlığa bakmam gerektiğini, hangi “bkz”nin mantıklı olduğunu tam olarak bilmeden giriyorum bazen ve bulduğum her başlık beni başka bir dünyaya götürüyor. Ama tam o anda iç sesim devreye giriyor: “Neden buradasın? Hadi, biraz da gerçek dünyada düşün!”
“Bkz” her şeyin ortasında bir köprü. O köprüye doğru gidiyorum ve bazen kayboluyorum. Çıkmak için bir “bkz” daha bulmam gerekebiliyor. Mesela bir başlık açıyorum, “Dünyanın En Komik Anları”, ardından bir “bkz” ile “İzmir’deki komik anlar” başlığına gidiyorum. Sonra bir bakıyorum, her şey birbirine bağlanmış, iç içe geçmiş. Sonunda akşam yedi oluyor ve ben hala sadece “bkz” ile nereye gittiğimi bulamıyorum.
—
Bir Gün Ekşi’ye Daldım, Aniden
Bu hafta Ekşi Sözlük’te kafamı kurcalayan bir başlık vardı: “Hayatımda en garip şey ne oldu?” Şahsen, kimsenin bu tür başlıklar hakkında yazmasını istemezdim, çünkü asıl garip şey şu anda bu başlığa nasıl 5 saat harcayabileceğimi düşünmemdir. Ama durun, sakinleşiyorum. Bir süre daha okudum ve “bkz.” kısaltmasını görmeye başladım. Bunu nasıl fark ettim mi? Gerçekten çok komikti.
Bir başlık yazılmış, altına şöyle yazılmış: “Hayatımda başıma gelen en garip şey, bir kuyrukta beklerken, önümdeki insanın arkasına bakmak zorunda kaldım. Neyse, ona da “bkz” diye yazmak istedim.” Şimdi, bu bir öneri olarak mı sunuluyordu? Gerçekten garip bir yorumdu.
İçimden şu geçiyor: “Bu insan başkalarının başlıklarıyla nasıl bu kadar eğlenebilir? Ekşi Sözlük’ün gücü bu kadar mı?” Belki de son 10 yıldır, hayatımda fark etmeden dönüp dolaştığım yerlerin aslında hep aynı ekşi ortamı olması yüzünden hayatı garip hissediyorum.
—
BKZ, Bizim İçin Bir Yolculuktur
Hayat, sanki bir serüven gibi. Yeri geldiğinde kendime diyorum: “Ne yaptım, Ekşi Sözlük’te zamanımı harcadım. Ama garip bir şekilde, doğru bir karar vermişim. Çünkü burada, her şey birer bağlantı. ‘Bkz’ her bir notadan sonra beni başka bir başlığa götürüyor. Her biri, başka bir yere…”
Ve o sırada fark ediyorum: “Ama işte, bir noktada bu kadar başlık arasında kaybolmak mı? Hadi ama!” Gülüyorum, belki de kendimi biraz fazla fazla düşünen bir insan olarak görüyordur okur. Ama biliyorum, kimseyi küçümsemiyorum, çünkü herkesin kendi “bkz.” kısmı var.
—
Sonuç olarak, Ekşi Sözlük’teki BKZ kullanımı tam anlamıyla bir kültürün parçası. Kendi içimde ona dair düşündükçe, sürekli başkalarının düşüncelerine ve yorumlarına ne kadar bağlı kaldığımı fark ediyorum. BKZ’ler, sadece kısaltmalar değil, bir yoldaş. Bir anlamda, her “bkz” başlığı beni daha da derinleştiriyor. Ekşi Sözlük’te kaybolmamın, sürekli başka başlıklara ve farklı yollara gitmemin nedeni de bu. Düşünsenize, bir başlık var, altına bakıyorum; bir başka başlık, ve derken “bkz” ile bir hayat buluyorum.
Belki de bir gün, BKZ’siz bir yazı yazmak ne kadar zor olur, kim bilir? Ekşi Sözlük’ün dünyasında kimseye hiçbir şey zor görünmüyor. Herkes bir şekilde orada kendi kimliğini buluyor. Ve bu, sadece “bkz”ler sayesinde mümkün oluyor.