93 Harbinin Sebebi Nedir?
Bundan yıllar önce, yani 93 Harbi dedikleri zaman diliminde, insanlar kesinlikle birbirlerine “Çok komiksin, işte harbi, seni görmesem böyle gülerim” dememişti. Ama işin içi biraz daha karmaşık. Şimdi, 93 Harbi’nin nedenini anlatırken, fazla ciddiye almayıp biraz eğlenceli bir açıdan yaklaşmak istiyorum. Çünkü, bir bakış açısına göre, her şeyin bir sebebi olabilir ama bazen olaylar sadece… olur. Tıpkı benim o anki mizahi tavırlarımla, arkadaş ortamlarında neler olduğunu bilmeden bir anda ortaya çıkan şaka gibi. Bazen ciddi konular bile tam anlamıyla neden olduğunu bilmediğimiz bir yere dayanıyor. Biraz kafa karıştırıcı ama inanın 93 Harbi’nin sebepleri de aynen böyle. Hadi, biraz eğlenelim.
—
93 Harbi: “Bir Anda, Bir Anda Biter!”
Siz de böyle, ortada kimsenin beklemediği, tuhaf bir olay yaşandığında “Bu nasıl oldu ya?” dediğiniz zamanlar olmuyor mu? Hani, önce kimse “Hadi yapalım” demez, sonra bir anda her şey karışır, her yer kalabalıklaşır ve herkes “Abi ben de diyorum, bir şeyler olacak” der. İşte 93 Harbi de böyle bir şeydi.
Tarihteki 93 Harbi, Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya arasında gerçekleşen, yani bizim halk arasında “93 Harbi” diye bildiğimiz, resmî olarak 1877-1878 yılları arasında olan savaştır. Şimdi, birincisi, bu savaş ne kadar ciddi bir konu olsa da, konuyu anlatırken biraz mizahi bir perspektife oturtmak, biraz da eğlenmek benim işim. Evet, Osmanlı’nın bir süredir zor zamanlar geçirdiği bir dönemdeyiz ama ben her şeyin başlangıcındaki tuhaf olayı çok iyi hatırlıyorum: İki ülkenin de karşılama toplantılarında nasıl şakalaştığını…
Hadi itiraf edelim, bir de benim gibi düşünürseniz: Savaş olayı aslında şu iki ülkenin de şaka gibi bir başlangıca sahipti. Nasıl mı? İşte şöyle:
—
Ruslar: “Biz Bunu Böyle Hallediyoruz!”
Bir grup Rus komutanı düşünün. Herkes sakin, kimse heyecanlı değil. Kafalarını biraz fazla çalıştırıp “Acaba bu Osmanlı’yla nasıl savaşacağız?” diye düşünürken, bir anda başlarına büyük bir olay gelir. Yani her şeyin arkasındaki sebep, aslında doğru hamle yapmak. “Bize birkaç top daha verirseniz, var ya, bu Osmanlı’yı çerez gibi yeriz” diyen bir grup genç subay… Ama tabi durum o kadar kolay değil. Çünkü her şey, bir anda, “Evet, hadi gelin, Osmanlı’nın başına geçelim” şakalarına dönüşüyor.
Şimdi, bu kadar ciddi bir olayı bu şekilde anlatınca sanırım biraz acayip oldu ama hakikaten, her şey aslında yavaş yavaş birikip ortaya çıkıyor.
—
Osmanlı: “Tamam, Fakat Ne Yapıyoruz?”
Osmanlı tarafı ise bir yandan, “Hadi, yapalım mı?” diyerek biraz göz korkutuyor. Yani, birisi gelmiş ve Osmanlı’yı tehdit ediyor. Fakat, “Ya tamam biz de savaşalım ama acaba kim kazanır?” sorusunun cevabı biraz havada kalıyor. İşte o noktada, herkes birbirine bakarken, kimse de “Evet, bu savaşın ne kadar iyi sonuçlanacağını biliyoruz” demiyor. Hatta, bazen ben de arkadaşlarıma şunu diyordum: “Tamam, hadi gidelim ama ne yapıyoruz? Savaşa mı gidiyoruz, gerçekten mi?”
—
93 Harbinin Gerçek Sebebi: İstemeden Olan Bir Şey
Savaşlar bazen gerçekten istemeden çıkar. Mesela iki ülke birbirini anlamak için zaman harcar, ama işler kontrolden çıkınca, tek bir hareket, bir patlama her şeyin seyrini değiştirir. 93 Harbi’nin nedeni de tam olarak böyle bir şeydi. Bir şeyler çok yanlış gider ve bir anda, hiç beklemediğiniz bir şey olur.
Hadi şunu düşünün: Siz bir arkadaş ortamında, her şeyin çok iyi gittiği bir anda, “Hadi gelin şunu yapalım” diyorsunuz ve herkes “Olur” diyor. Birkaç dakika sonra, durduk yere ortam karışıyor. Çünkü kimse, o anı önceden hesaplamadı. Sonuçta, birileri duygusal olarak yorgun olabilir, diğerleri yalnız kalmış olabilir, birkaç kişi kendini fazla kaptırmış olabilir… Ve bakarsınız, herkes birbirine girer. İşte 93 Harbi’nin sebepleri de biraz böyle bir şey.
—
Kısa Bir Diyalog: “Savaş Savaş mı?”
Ahmet: “Ya, savaşırken ne yapmamız gerekiyor, biliyor musunuz?”
Mehmet: “Ne yapacağız, işte… Savaşacağız.”
Ahmet: “Yani savaşmaya başladık mı ne oluyor? Yavaşça mı ilerliyoruz?”
Mehmet: “Yavaş yavaş ne demek? Burası 93 Harbi, hızlanıyoruz!”
—
Korkulacak Bir Şey Yok: Tarih de Bazen Şaka Gibi
Gerçekten, tarihin önemli anları bile bazen şaka gibi olabilir. 93 Harbi’ne bakınca, tarihin o dönemde bir nevi “büyük şaka” olduğu görülüyor. Birçok kişi savaşa neden girdiğimizi tam olarak açıklayamıyor, ama sonunda herkes bir şekilde ne olacağını bilmeden savaşa girmiş. O yüzden, sadece belli bir noktanın peşinden gitmek yerine, bazen hep birlikte gülüp eğlenmek gerek. O zaman, belki her şey biraz daha anlamlı olur.
—
Sonuç: 93 Harbinin Sebebi Gerçekten Nedir?
93 Harbi’nin gerçekteki sebebini anlatmak belki de imkansızdır. Ama hayatın tüm olaylarını, karmaşayı ve karmaşıklığı göz önünde bulundurursak, bazen sebeplerin de tam olarak bilinemediğini kabul etmek gerekir. Benim gibi bazen “Ya neden oldu bu?” diye düşünüp o anın içinde boğulabiliriz, ama gerçekten düşünmek, belki de en büyük savaşa dönüşebilir. O yüzden bence bu yazıyı okurken siz de bu savaşın neden olduğu hakkında bir şeyler düşündüyseniz, yanlış yapmadınız.
93 Harbi’nin asıl sebebi, aslında bir arada yaşamanın zorlukları, bazen birbirini anlamamanın getirdiği gerginlikler ve – tabi ki – bazen bilinçli bir şekilde yanlış hareket edilmesidir. Ama sonunda, bir savaş her zaman biraz da şaka gibi, fazla ciddiye alınmadan yaşanır. Tıpkı bir arkadaş toplantısındaki o tuhaf anlar gibi.
—
Evet, belki 93 Harbi’nin sebebini tam olarak çözemedik ama yine de eğlenceli bir açıdan bakmaya çalıştık. Sonuçta, bazen tarihi olayların içinde bile biraz eğlence bulmak, olayları daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir. Tıpkı hayatın içinde olduğu gibi…