Aks Neden Keser? Hayatımın Tam Ortasında Küt Diye Kalan Sorular
“Aks neden keser?” sorusu, otomobil forumlarında teknik bir başlık gibi durur ama benim hayatımda genelde şu sahnede ortaya çıkar: İzmir sıcağı, arkadaşlarla arabaya doluşmuşuz, camlar açık, müzik yarım ses… Tam “Bu şarkı beni ben yapıyor” modundayken küt. Araba sarsılır. İçimdeki ses:
— Hayırdır evren, yine mi ben?
İşte bu yazı, o küt sesinin teknik açıklamasıyla, benim kafamda kopan fırtınaların tuhaf bir karışımı.
Aks Nedir, Ne İşe Yarar, Neden Bizi Yarı Yolda Bırakır?
Aksın Görevi: Sessiz Kahramanlık
Aks dediğimiz şey, motorun ürettiği gücü tekerleklere ileten parça. Yani araba gidiyorsa, aks işini yapıyor demektir. Gitmiyorsa… Evet, tahmin ettiğin gibi. Aks gitmiştir, sen de gitmezsin.
Bunu şöyle düşün: Arkadaş grubunda sürekli espri yapan biri var ya, ortamı ayakta tutar ama kimse fark etmez. Bir gün gelmez. Ortam çöker. Aks da tam olarak böyle bir şey.
Aks Neden Keser? (Evet, Asıl Mesele)
Aks neden keser sorusunun birkaç klasik cevabı var ama ben bunları biraz “hayatın içinden” anlatacağım.
Aks Neden Keser? Sebepler ve Günlük Hayat Karşılıkları
1. Sert Kullanım: “Bir Şey Olmaz”cılar Derneği
Arabayı sürekli patinaj yaptırıyorsan, kaldırımdan kaldırıma atlıyorsan, her tümseği ralli parkuru sanıyorsan…
Aks içinden şöyle diyor olabilir:
— Ben mekanik parça mıyım, travma merkezi miyim?
Aks neden keser sorusunun en yaygın cevabı budur: aşırı yük ve sert kullanım. Hayatta da böyle değil mi? Her şeye “bir şey olmaz” deyip bastırınca, bir gün bir şey olur.
2. Aşınma ve Yorgunluk: Yaşlanıyoruz Arkadaşlar
Akslar da yaşlanır. Metal yorgunluğu diye bir şey var. Benim 25 yaşında “Ben niye bu kadar yoruldum?” demem gibi düşün. Dışarıdan bakınca sağlam durur ama içten içe çatlamıştır.
Bir gün arabayı çalıştırırsın, direksiyonu çevirirsin, tak tak tak…
İç sesim:
— Bu ses hiç hayra alamet değil.
Evet, aks neden keser sorusunun romantik ama acı cevabı: zaman.
3. Körük Yırtılması: Küçük İhmal, Büyük Drama
Aks körüğü yırtılır, sen fark etmezsin. Gres akar, toz girer, su girer. Aks içten içe aşınır. Tıpkı “Ben iyiyim ya” deyip kimseye anlatmadığın dertler gibi.
Sonra ne olur?
Bir gün yolda kalırsın.
Hayat dersi mi? Belki.
Masraf mı? Kesinlikle.
4. Yan Sanayi Parça: Ucuzun Bedeli
“Abi bu da iş görür” cümlesiyle alınan her parça, gelecekte yazılacak bir hikâyenin giriş paragrafıdır. Aks da bundan nasibini alır.
Kalitesiz malzeme, kötü işçilik… Sonra soruyoruz:
— Aks neden keser?
Cevap: Çünkü sen de bazı şeyleri fazla hafife alıyorsun.
Aks Kesince Ne Olur? (Spoiler: Keyif Kaçar)
Kısa Bir Diyalog
— Araba niye gitmiyor?
— “Bilmiyorum.”
— Işıklar yanıyor ama.
— “Evet ama biz yanmıyoruz, kalıyoruz.”
Aks kestiğinde araba hareket etmez. Gaz verirsin, motor bağırır ama tekerlekler boş boş bakar. İnsan kendini çok tuhaf hissediyor. Sanki hayat devam ediyor ama sen yerinde sayıyorsun.
Peki Aks Kesmesini Nasıl Önleriz?
Biraz Dikkat, Biraz Farkındalık
Sert kullanma
Körükleri kontrol ettir
Garip sesleri “bana mı öyle geldi?” diye geçiştirme
Kaliteli parça kullan
Bunlar sadece arabalar için değil, hayat için de geçerli. Kendime not gibi yazıyorum bazen.
Sonuç: Aks Neden Keser, Biz Neden Dururuz?
Aks neden keser sorusu, teknik olarak cevaplanabilir. Ama işin duygusal tarafı da var. Çünkü her aks kesmesi, “Ben bir yerde hata yaptım” hissi yaratıyor.
İzmir sokaklarında yürürken bazen şunu düşünüyorum:
Arabalar, insanlar gibi. Dışarıdan sağlam, içeride yorgun. Küçük ihmal büyük arıza. Ve çoğu zaman sorun, tam da “önemli değil” dediğimiz yerde başlıyor.
Bir dahaki sefere araban bir ses çıkardığında dur ve dinle. Belki aks konuşuyordur.
Belki de sadece senin biraz yavaşlaman gerekiyordur.