Image
Image
Image
Kanuni Sultan Süleyman’ın Kalbi Nerededir?
Tarihsel Arka Plan
1566 yılında, 72 yaşında ve hastalıklı bir halde, Zigetvár Kalesi kuşatması sırasında vefat eden Kanuni Sultan Süleyman’ın vefatı, Osmanlı ordusunda moral bozulmaması için gizlenmişti. ([Vikipedi][1])
O dönemde sıcaklık ve sefer koşulları nedeniyle naaşın bozulmaması amacıyla cenin çıkarma — iç organların bedeninden ayrılması — gibi uygulamalar yapılabiliyordu. Bu bağlamda, Sultan’ın iç organları, kalbi ve diğer iç kısmı çıkarılmış, beden daha sonra İstanbul’a gönderilmek üzere mumyalanıp nakledilmişti. ([international.pte.hu][2])
Sultan’ın naaşı İstanbul’a götürülmüş, gömüldüğü yer olarak Süleymaniye Camii adı geçerken; kalbi ve diğer iç organlarının gömüldüğü yer olarak ise Macaristan’daki Turbék (eski Osmanlı yerleşimi) işaret ediliyor. ([Vikipedi][3])
Macaristan: Turbék ve Zigetvár
Turbék, günümüzde Macaristan’ın güneyinde, Zigetvár yakınlarında yer alıyor. Arkeolojik çalışmalara göre burada, Sultan Süleyman’ın kalbi ve iç organlarının gömülü olduğu türbe ve buna bağlı yapıların kalıntıları bulunmuş. ([Vikipedi][3])
16. yüzyılda inşa edilen türbe, cami ve dergah içeren kompleks; 1680’lerde Habsburg güçleri tarafından tahrip edilmiş. Yıllar içinde yerleşim yeri silikleşmiş, yapılar harap olmuş. ([Vikipedi][3])
Ancak 2015’ten itibaren jeofizik araştırmalar ve kazılarla, 17. yüzyıldan kalma haritalar ve yerel toprak analizleri sayesinde bu kompleksin temellerine ulaşıldı. Bu da, “kayıp kalp” efsanesinin ardında ciddi tarihsel ve fiziksel kanıtların olduğunu gösteriyor. ([Vikipedi][3])
Beden İstanbul’da — Kalp Macaristan’da
Süleyman’ın naaşı, Osmanlı’nın ana başkenti İstanbul’a taşınıp gömüldü. Onun türbesi, Süleymaniye Camii külliyesi içinde yer alıyor. ([Vikipedi][4])
Ancak bu mezar, sadece naaş içindi; kalp ve iç organlar, sefer esnasında çıkarılıp, Turbék’te gömülmüştü. Bu, bir nevi “kalp gömme” geleneği ya da sefer koşullarının zorunluluğu çerçevesinde değerlendiriliyor. ([international.pte.hu][2])
Yani bugün itibarıyla — akıllardaki yaygın efsaneye rağmen — Kanuni Sultan Süleyman’ın kalbi İstanbul’da değil; Macaristan’daki eski Turbék yerleşiminde gömülü kabul ediliyor.
Akademik Tartışmalar ve Güncel Arkeoloji
Bu konuda uzun yıllar kesin bir bilgi yoktu, zira Turbék ve Zigetvár’daki türbe kompleksi zamanla tahrip olmuş, hatta yerleşimin haritası unutulmuştu. ([Milli Gazete][5])
2010’lu yıllarda başlayan modern arkeolojik ve jeofizik çalışmalar, eski haritalar ve 17. yüzyıldan kalma çizimler ile birleştirilerek türbenin yeri büyük ölçüde tespit edildi. ([Vikipedi][3])
Buna rağmen, bazı tarihçiler ve kaynaklar hâlâ belirsizlik vurgusu yapıyor: Mezarlığın tam koordinatları, altın kapla gömüldüğü iddia edilen kalp ve organlara ait fiziksel buluntular (kemik, kap, mühür vs.) çok az veya yok denecek kadar az; bu da “kesin keşif” söylemlerini temkinli olmaya zorluyor. ([international.pte.hu][2])
Ancak genel kabul, kalp ve iç organlar ile mezarın farklı yerlerde olduğuna dair yönünde. Bu da hem Osmanlı’nın cenaze gömme geleneği, hem de sefer koşullarının pratik gereklilikleriyle açıklanıyor.
Sembolizm, Miras ve Günümüz Perspektifi
Sultan’ın kalbini İstanbul’a değil de Zigetvár — Turbék’e bırakılması, hem coğrafi anlamda hem de sembolik olarak Osmanlı’nın “Avrupa’ya uzanan kolu”na işaret ediyor. Bu durum, Osmanlı’nın Avrupa ile kurduğu ilişki ve fetih anlayışının fiziksel bir yansıması olarak okunabilir.
Ayrıca, Turbék’te 1994 yılında kurulan Hungarian–Turkish Friendship Park, hem tarihî hem de güncel olarak Türk–Macar dostluğunun sembolü hâline gelmiş. Böylece, geçmişin izleri yalnızca akademik değil, toplumsal ve kültürel düzeyde de yaşatılıyor. ([Vikipedi][6])
Arkeoloji, tarih ve kültürel miras açısından bu keşif, Osmanlı’nın sefer geleneği, cenaze törenleri ve imparatorluk coğrafyasının sınırlarını yeniden düşünmeye itiyor.
Sonuç
Kanuni Sultan Süleyman’ın naaşı İstanbul’da, türbesi ise Süleymaniye Camii külliyesi içinde yer alıyor; ama kalbi ve iç organları, sefer sırasında vefat ettiği Macaristan — Turbék topraklarında gömülmüş kabul ediliyor. Günümüzde eski türbenin kalıntıları arkeolojik olarak tespit edilmiş, bu da uzun süre “kayıp kalp” efsanesini tarihsel gerçekliğe dönüştürmüş. Bu durum, Osmanlı tarihinin hem coğrafi hem de kültürel genişliğini, cenaze-gömme geleneklerini ve Avrupa ile kurulan bağların somut kalıntılarını gözler önüne seriyor.
[1]: “Suleiman the Magnificent”
[2]: “The heart of Suleiman the Magnificent – University of Pécs”
[3]: “Turbék – Wikipedia”
[4]: “Süleymaniye Mosque”
[5]: “Kanuni Sultan Süleyman‘in kalbi nerede gömülü”
[6]: “Hungarian-Turkish Friendship Park”